Szymon Marycjusz (Kociołek) urodził się w Pilznie (Małopolska) w zamożnej rodzinie mieszczańskiej w r. 1516; studiował na Akademii Krakowskiej, gdzie w 1535 r. uzyskał bakalaureat i zaczął uczyć w parafialnej szkole przy kościele św. Jana w Krakowie. W 1539 r. uzyskał magisterium artium i podjął działalność pedagogiczną na wydziale sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, zrazu jako docent (1539-1540), następnie członek Kolegium Większego (1540) i Mniejszego (1543). W 1545 r. wyjechał do Włoch jako nauczyciel Walentego Herburta; studia w Bolonii, Ferrarze i Padwie uwieńczył doktoratem obojga praw, uzyskanym w ostatnim z wymienionych miast w 1545 r. Po powrocie do kraju w następnym roku, bezskutecznie ubiegał się o katedrę prawa na Akademii Krakowskiej i zmuszony był wrócić na wydział sztuk wyzwolonych; w związku z zajęciami tam prowadzonymi pozostają pierwsze prace Marycjusza: edycja dwóch mów Demostenesa wraz z przekładem łacińskim i objaśnieniami oraz dwa tomy komentarzy do Cycerona. Wraz grupą młodszych wykładowców Akademii (Jan z Trzciany, Wojciech Nowopolczyk, Jan z Turobina) podjął starania o zmianę programu uczelni przez uwzględnienie dorobku współczesnych im humanistów, ogłaszając stanowisko tej grupy w dziele De scholis seu academiis libri duo (Cracoviae 1551), które – zdaniem badacza przedmiotu H. Barycza – stanowi najwybitniejszą pozycję polskiej literatury pedagogicznej epoki renesansu. Dzieło Marycjusza ukazało się w chwili, gdy przenosił się z Krakowa na Pomorze, by objąć funkcję sekretarza chełmińskiego biskupa Jana Lubodzieckiego. Nobilitowany w 1559 r. przyjął nazwisko Czystochlebski; dziesięć lat później był posłem ziemi chełmińskiej na sejm lubelski. Zmarł 6 czerwca 1574 r.
Wydania prac Szymona Marycjusza: O szkołach, czyli Akademiach ksiąg dwoje, przekł. A. Danysz, wstęp H. Barycz, Wrocław 1955.
Opracowania: Barycz H., Zmarnowany talent. Szymon Marycjusz - humanista i pisarz pedagogiczny, [w:] tegoż, Z epoki renesansu, reformacji i baroku, Warszawa 1971.