Logowanie
Rejestracja
lokalizacja
MENU
Aktualności i wydarzenia
Teksty źródłowe i opracowania
Słownik polskiej myśli politycznej
Archiwum II RP
Książki o polskich tradycjach intelektualnych
Konferencje i wykłady
Badania polskiej myśli politycznej - ludzie i instytucje
Ośrodek Myśli Politycznej
Redakcja strony
Przewodnik po stronie
Napisz do nas
Polecamy
Wspieraj PTI
Linki
Kalendarium polskiej myśli politycznej
30 sierpnia 1902 r. w Czuszowie (krakowskie) urodził się Józef Maria Bocheński (1902-1995) - imię zakonne Innocenty; dominikanin, logik i filozof, starszy brat Aleksandra i Adolfa Bocheńskich, jeden z najwybitniejszych polskich myślicieli XX w.
Myśliciel miesiąca
Zygmunt Balicki (1858-1916), współtwórca i jeden z najważniejszych myślicieli ruchu narodowo-demokratycznego. Początkowo zaangażowany w działalność środowisk socjalistycznych (współpracował m.in. z Bolesławem Limanowskim). Studiował w Petersburgu, Zurychu i Genewie, uzyskując stopień doktora i stając się członkiem-korespondentem Międzynarodowego Instytutu Socjologicznego. Kolejnym etapem w jego ewolucji ideowej była współpraca z Z. Miłkowskim w ramach Ligi Polskiej. Sam Balicki założył Związek Młodzieży Polskiej – tzw. Zet (1887). Wraz z Romanem Dmowskim zakładał Ligę Narodową, a następnie Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe, stając się jednym z czołowych publicystów i polityków środowiska. Artykuły zamieszczał głównie w „Przeglądzie Wszechpolskim” i „Przeglądzie Narodowym”. Zmarł 12 września 1916 r. w Piotrogradzie. Balicki był autorem cenionych prac socjologicznych i z teorii polityki, m.in."Parlamentaryzm" (1900).
Subskrybcja informatora OMP:
O informatorze OMP
Józef Szujski
Odrodzenie i reformacja w Polsce
Zawartość:
Prolog - Słowo wstępne
Rozdział 1 - Nowość i trudność przedmiotu. Usprawiedliwienie jogo podjęcia. Ślady humanizmu włoskiego pierwszej opoki w Polsce. Kazimierz Wielki i legiści. Ludwik i jego matka Elżbieta. Dwór Zawiszy z Kurozwąk. Powrót do średniowieczyzny za Jagiełły. Zdanie Długosza o jego wieku z r.1466.Wytłumaczenie tego zdania. Przewrót wyobrażeń w drugiej połowie XV-go wieku. Korespondencja Eneasza Sylwiusza ze Zbigniewom Oleśnickim o humanizmie. Konieczne skutki humanizmu w przetworzeniu wyobrażeń, a szczególniej obyczajów chrześcijańskich. Grzegorz z Sanoka i jego biograf Kallimach. Znaczenie Kallimacha i generacja humanistów współczesnych.
Rozdział 2 - Humanizm na Uniwersytecie krakowskim w XV wieku. Rękopisma, lekcje, nauczyciele. Jan Sakran i domorosły humanizm w walce z obcym. Przepisy dyscyplinarne Jana Sakrana starszego 1480, młodszego 1491. Konrad Celtes i krakowska Sodalitas Vistulana. Brudzewski, Korwin, Ursyn, Estikampian. Odjazd Celtesa i nagły upadek humanistycznych wykładów. Kopernik, wielcy ludzie XVI-go wieku i humanizm. Walka humanizmu z ludźmi starych wyobrażeń na Uniwersytecie krakowskim. Michał z Bystrzy-kowa. Episkopat polski i dwór po stronie humanizmu. Traktat: o wychowaniu królewskiego dziecka. Prawdopodobnie Jan Sylwiusz Siculus jego autorem. Garzias. Piotr Royziusz. Lekcje humanistów na Uniwersytecie, ich wartość. Agrykola młodszy, Coxus, Eoban Hessus, Paweł z Krosna. Jerzy Libanus. Opór greczyźnie i hebrajszczyźnie przez starszych stawiany.
Rozdział 3 - Reformacja jako skutek wewnętrznego rozdarcia moralnego i intelektualnego wywołanego humanizmem. Co myśleć o zdaniu, jakoby była czynnikiem postępu. Ślady różnowierstwa w Polsce XV wieku. Odpór dawany Luterstwu. Niespodziewany fakt sekularyzacji zlutrzonego Wielkiego Mistrza Prus. Jak się patrzono na ten fakt. Zdanie kanclerza Gattinary, protestantów i Klemensa VII. Wytłumaczenie, jak do tego faktu przyjść mogło. Emancypacja polityczna Kazimierza Jagiellończyka od wpływu Kurii Apostolskiej. Ostroróg, Kallimach, Jan z Rabsztejnu, Machiavelli. Parlamentaryzm stanowy i polityka narodowa, Jan Olbracht, Aleksander i próby oparcia się na Rusi. Jan Laski jako reprezentant, dążeń do kościoła narodowego i polityki narodowej. Jego zatarg z Rzymem. Utylitarna, z dnia na dzień prowadzona polityka humanistów Tomickiego i Krzyckiego, Dantyszek. Początki Hozjusza, Erazm Roterdamczyk chwali politykę polską. Po takich przykładach z góry reformacja podrasta, Jakub z Iłży i jego proces. Judaizm Weiglowej. Synod 1539 r. Czasy biskupów z nominacji królowej Bony. Antytrynitaryzm włoski przez Lizmanina dostaje się do Polski. Kółko reformatorów humanistów około r. 1540. Lizmanin, Przyłuski, Modrzewski, Uchański, Zebrzydowski. Schyłek Zygmunta I i jego ocenienie.
Rozdział 4 - Pierwsze lata Zygmunta Augusta,.Wędrówka studentów krakowskich. Zatarg szlachty z duchowieństwem. Egzekucja. Koło reformatorów bierze się do polityki. Przyłuski i jego statut, jako wyraz pierwszych najradykalniejszych dążeń. Sejm r. 1550 i synod piotrkowski roku 1551. Dźwigniecie się katolicyzmu. Kłótnia o jurysdykcję na Sejmie 1552 r. Druga faza dążeń religijno-politycznych : Frycz Modrzewski i jego dzieła. Dalszy ruch reformacji. Popularny jego wyraz: Mikołaj Rej. Sprawa religijno-polityczna na Sejmach 1553, 1555, 1556/57. Stanowisko Zygmunta Augusta wobec reformacji. Anarchia religijna i idąca za nią moralna. Zygmunt August przyjmuje Ustawy trydenckie. Znaczenie tego kroku.
Rozdział 5 - Sejm 1505 r. datuje nawrót, do katolicyzmu i rozbicie różnowierstwa. Wycieńczenie ducha polskich reformatorów i opanowanie kraju przez obcych teologicznych kazuistów. Podrost katolickich szermierzy: Orzechowski, Nowopolski Jakub. Górski, Hozjusz, Kromer. Humanizm na Uniwersytecie krakowskim. Unikanie polemiki religijnej w Górnickim i pismach ostatnich Reja. Co z programu egzekucyjnego zostało wykonane a co na sprawie religii zawisło. Ostatnie usiłowania różnowierców i zwrot ich przeciwko myśli reformy rządu. Przegląd dziejów najbliższych po śmierci Zygmunta Augusta. Obracają się około kwestii religijnej, która każe licytować wolność do góry. Batory jako król qui redemptorus erat Isreal. Pogląd na całość i oznaczenie miejsca humanizmu w dziejach.
Osrodek Mysli Politycznej - Polskie Tradycje Intelektualne
